"Wil je weten waarom ik een mes gebruik? Schietwapens zijn te snel. Je kunt niet genieten van al de... kleine emoties. In... Zie je, in hun laatste momenten tonen mensen je wie ze echt zijn. In zekere zin ken ik jouw vrienden dus beter dan jij dat ooit hebt gedaan. Zou je willen weten welke van hen lafaards waren?"

Heath Ledger als de Joker in The Dark Knight
Het verhaal

Een jaar geleden probeerde Ra's Al Ghul de stad Gotham ten val te brengen door er een gif te verspreiden dat de inwoners tot razernij dreef. Sindsdien is er een nieuwe openbare aanklager aangesteld: de nog relatief jonge en erg beloftevolle Harvey Dent (Aaron Eckhart). De man is zelfs al zo populair geworden dat hij is uitgeroepen tot de 'witte ridder van Gotham'. Een enkele crimineel dreigt de hele stad echter terug in een spiraal van geweld en hopeloosheid te willen dompelen: de Joker.

Na een geniale bankoverval benadert de Joker (Heath Ledger) - een psychopathische, geschminkte man - de plaatselijke misdaadbazen met de eis om de helft van hun winst met hem te delen, in ruil voor het elimineren van de held die nu al geruime tijd een doorn in hun oog is: Batman (Christian Bale). Aanvankelijk wordt 's mans voorstel op hoongelach onthaald, maar al snel beslissen de criminelen om toch te luisteren naar wat de Joker te vertellen heeft.

Ondertussen worstelt Batman nog steeds met enkele existentiële vragen over zijn status als gemaskerde burgerwacht. Hoewel hij eigenhandig verantwoordelijk is voor de redding van Gotham, heeft hij zijn hoop gesteld in Harvey Dent, die hij ziet als zijn mogelijke plaatsvervanger. Dent heeft immers een publiek gezicht en zou als geen ander in staat zijn om de bevolking te enthousiasmeren en te motiveren. Ook zou een stap terug het mogelijk maken om eindelijk de nodige aandacht te kunnen besteden aan zijn oude jeugdliefde, Rachel Dawes (ditmaal gespeeld door Maggie Gyllenhaal). Rachel en Harvey, die ook haar baas is, lijken echter te vallen voor elkaar.

Alsof hij nog niet genoeg aan zijn hoofd heeft, moet Batman met lede ogen toekijken hoe zijn acties onoordeelkundig worden gekopieerd door mannen die in een zelfgemaakt Batmankostuum kruipen om de misdaad te bestrijden. Terwijl de uitvinder annex technieker Lucius Fox (Morgan Freeman) Batmans geheime identiteit probeer te beschermen, blijft de trouwe butler Alfred Pennyworth (Michael Caine) Bruce Wayne onvoorwaardelijk steunen. Deze keer zou zelfs die hulp wel eens weinig kunnen uitmaken...

Achtergrond

Acht Oscarnominaties, waaronder die voor beste mannelijke bijrol (Heath Leger) en voor cinematografie. Critics Choice Awards voor de beste actiefilm, bijrol, acteerensemble, componist, regisseur en film (algemeen). Een postume Golden Globe voor Heath Ledger. In totaal al 23 prijzen en 46 nominaties. Met $158.411.483 het beste openingsweekend aller tijden, waarbij het record van Spider-Man 3 moeiteloos werd verpulverd. Samen met die film en Pirates of the Carribean: Dead Man's Chest de film die het snelst ooit de kaap van 100 miljoen dollar wist te bereiken (na amper 2 dagen). Door het toonaangevende filmmagazine Empire samen met drie andere films uit 2008 opgenomen in de lijst met de 500 beste films aller tijden, en ga zo maar door. Het mag duidelijk zijn: The Dark Knight kan ongeveer een half jaar na zijn initiële bestorming van het grote scherm rekenen op een van de beste ontvangsten in de filmgeschiedenis. En met een goede reden.

Toen we deze magistrale prent oorspronkelijk zagen, een tijdje voor de officiële release, was dat in een zaal met daarin het verzameld journaille. Een van onze collega's, een wat oudere regisseur waar we al eerder mee hadden samengewerkt, vertelde ons dat hij de teloorgang van 'zijn' Batman - de kleurrijke bestrijder van het kwaad in Gotham - betreurde en dat het publiek deze grimmige, donkere gemaskerde held niet zou aanvaarden. Wij vertelden de man dat The Dark Knight een van de best ontvangen films ooit zou worden en we kregen gelijk. De arme man was niet op de hoogte van de transformatie die de verhalen rond de 'Caped Crusader' hadden ondergaan sinds de geniale Frank Miller het personage herschreef in The Dark Knight Returns, een comicsminiserie die op dat moment toch al 22 jaar oud was.

Naar aanleiding van Crisis on Infinite Earths - een groots verhaal dat doorheen alle comics van DC liep - werden zowat alle helden en schurken van DC herdacht en in een moderner jasje gestoken. Voor Batman volgden enkele toonaangevende verhaallijnen, waaronder het sublieme Year One en de 'graphic novel' (of strip) Batman: The Killing Joke. Het was een nieuwe tijd, een periode waarin het publiek geen simplistische verhalen meer slikte. De fans wilden realisme, Angst, diepgang, ambiguïteit en complexere vertelsels. Dat is dan ook precies wat ze kregen, en hoewel de twee laatste Batmanfilms, Batman Begins en dit The Dark Knight, meer afwijken van de vroegere Batmanmythe dan de films die we onder Tim Burton voorgeschoteld kregen, reflecteren ze de 'Donkere Ridder' en zijn antagonisten uit de huidige comics beter dan de vorige prenten dat ooit hebben gedaan.

Minpuntjes?

Nochtans heeft The Dark Knight verschillende minpunten. Regisseur Christopher Nolan zag zich ondanks uitstekende reacties genoodzaakt om een kwartier uit zijn film te knippen en bleef achter met een nog steeds behoorlijk lange prent van 152 minuten waarin het publiek bijna geen enkel moment tijd krijgt om naar adem te happen. De ene adrenalinestoot volgt op de andere, de personages krijgen minder ruimte om zich te ontwikkelen dan dat in Batman Begins het geval was, en het sterke einde wordt voorafgegaan door enkele anticlimaxen.

Bovendien werd de frêle Kate Holmes, het kneusje van Tom Cruise, dat al verschrikkelijk miscast was in de vorige film, vervangen door de stevigere maar weinig charismatische en onknappe Maggie Gyllenhaal. Mevrouw Cruise besloot zich namelijk niet beschikbaar te maken voor The Dark Knight en speelde dan maar mee in een veel minder indrukwekkende film. Niet erg, vonden we, tot we hoorden dat Gyllenhaal met de job aan de haal was gegaan. Sommige recensenten klagen over het feit dat haar Rachel niet zoveel te doen krijgt, maar dat was volgens ons een goede beslissing van de scenaristen en de regisseur.

Ook over de acteerprestatie van Christian Bale - die Bruce Wayne oftewel Batman speelt - valt wel iets te zeggen. Bales Batman druipt van de 'sérieux' en toont weinig emoties. Volgens ons is dit de juiste manier om Batman te spelen, zolang Wayne maar de nodige menselijkheid en humor toont. De miljonair moet immers een reputatie in ere houden. Bale slaagt daar gedeeltelijk in, maar niet helemaal. Toch denken we dat dit meer te maken heeft met het personage dan met de vaardigheden van de acteur.

Tenslotte is er Gotham zelf. Persoonlijk hielden we wel van het gotische Gotham dat Burton had bedacht, maar daar blijft niet meer van over. In de plaats lijkt de stad meer dan ooit op Chicago (de locatie die echt werd gebruikt). De hoge, majestueuze gebouwen zijn er dus nog steeds, maar het zijn nu stijlvolle kolossen van staal en glas, niet meer de bijna organische organismen die naar de hemel proberen te grijpen uit religiositeit in plaats van uit winstbejag en machtsgeilheid. Jammer, maar misschien wel meer in de lijn van de huidige comics.

Groots

Wat maakt The Dark Knight dan toch zo een grootste film? Ten eerste is er het verbluffende visuele aspect, waarbij nagedacht werd over elk detail. De speeltjes van Batman zien er levensecht, maar tegelijkertijd ook futuristisch en dreigend uit. Zijn tegenstanders zijn meer geworteld in de krankzinnige werkelijkheid, waardoor ze dreigender en echter aanvoelen. De machinaties van de Joker hebben niets meer te maken met spelletjes, maar zijn geniale en weldoordachte tactieken (de aan de film Heat ontleende bankoverval waarmee de film opent is fantastisch en de manier waarop de Joker de speltheorie hanteert wanneer hij de passagiers van twee boten voor een dilemma plaatst is gepast diabolisch, terwijl zijn anticipatievermogen ook op andere momenten past bij zijn persoonlijkheid). En er is meer.

De knipogen naar de comics (vooral naar The Killing Joke, The Man Who Laughs, The Long Halloween en de eerste afleveringen waar de Joker in voorkwam) zijn een echt cadeau voor fans die het personage al lang volgen, zoals ondergetekende recensent. De beslissing om geen make-up te gebruiken voor de schurk Two-Face nadat hij die naam aanneemt doordat de helft van zijn gezicht is weggevreten door de vlammen blijkt een geweldige inval te zijn geweest en zorgt voor de meest angstaanjagende versie van Two-Face ooit. Een gedeelte van de soundtrack van Zimmer en Howard - vooral Don't Be So Serious, dat aan de Joker is verbonden - past zo goed bij wat we te zien krijgen dat het applaus verdient. De bezetting - met Michael Caine en Gary Oldman voorop, en op de hielen gevolgd door Morgan Freeman en Aaron Eckhart - is sterk.

Maar er is een personage, een acteur, die deze film optilt boven het aardse en The Dark Knight laat transcenderen tot een hoogte die is voorbehouden voor de meest memorabele prenten aller tijden: de Joker, geïncarneerd door een gedreven Heath Ledger, die stierf voor de film af was en aan het publiek kon getoond worden.

Ledger trok zich zes weken lang terug op een hotelkamer om zich in te leven in zijn rol. Hij oefende elke kleine karaktertrek en elke tic in, hij maakte zich de bewegingen van de Joker eigen en hij werkte minutieus aan de juiste manier om zijn monologen en dialogen naar voren te brengen. Het resultaat is magistraal en laat Ledger opstijgen tot het Walhalla waar enkel de meest memorabele filmpersonages ooit thuishoren: Norman Bates, Alex en misschien een of twee anderen. Overigens baseerde Ledger zich onder andere op Alex (Malcolm McDowell) uit A Clockwork Orange, maar zijn prestatie is ronduit uniek, in die mate, zelfs, dat het een absoluut schandaal zou zijn als de man er niet postuum wordt voor beloond met een Oscar. Dat het zogezegd om een 'bijrol' zou gaan, is al erg genoeg, want de Joker draagt The Dark Knight meer dan Batman zelf en het is dan ook poëtische rechtvaardigheid dat dit de eerste Batmanprent is waar de naam van het iconische hoofdpersonage niet in de titel vermeld wordt.

Dat er inderdaad een vloek op de Joker rust - zoals Jack Nicholson, die de schurk gestalte gaf in een eerdere film - weten we niet, maar als het zo is, dan is het er eentje met een licht morbide en zeemzoet randje. Ja, de man is dood, maar hij heeft zich meteen ook dezelfde onsterfelijke status toegemeten van James Dean en Elvis Presley. Hoewel we Ledger graag nog veel langer in ons midden zouden gehad hebben, is een dergelijke status weinigen gegeven. Ledgers vertolking grenst aan het maniakale. Het is vleesgeworden krankzinnigheid, een monument van psychopathie, een ode aan de Kunst van het Acteren. Sean Penn was tweede keuze om dit personage voor zijn rekening te nemen. Het kan geen toeval zijn dat Penn zelf een 'method actor' is en dat de casting dus heel doelbewust gebeurde. Een pluim op de hoed van wie hiervoor verantwoordelijk was (blijkbaar voornamelijk Christopher Nolan, die al voor er groen licht was voor de film had gepraat met Heath Ledger).

Dus, ja, The Dark Knight is een grootste film en een van de beste prenten die we hebben gezien in 2008. Niet te missen.

Extra's

Dit is een Blu-ray en dus mag je ook heel wat extra's verwachten.

Ten eerste zijn er de 18 Focus Points, die in de film worden aangeduid door een draaiende gouden schijf. Door op een knop van de afstandbediening te drukken word je dan naar een filmpje van ongeveer een halve minuut tot bijna negen minuten gebracht waarin je meer te weten komt over de bijhorende scène. Jammer genoeg word je daarbij uit de film weg gekatapulteerd, waardoor het ons aan te raden lijkt om de Focus Points pas achteraf te bekijken. Gelukkig zijn ze ook te selecteren uit het 'pop-up'-menu of als een vrij informatieve documentaire van 64 minuten.

Batman Tech: The Incredible Gadgets and Tools gaat meer in op de speeltjes van Batman, maar dan vooral vanuit een realistische invalshoek. Er wordt 46 minuten lang aandacht besteed aan wat al in het echt wordt gebruikt en aan wat in de nabije toekomst mogelijk zal zijn. De simpele conclusie daarbij is dat Batman in de film weinig doet dat (binnenkort) niet zal kunnen. Het is een leuke documentaire waar echter meer in zat.

Batman Unmasked: The Psychology of The Dark Knight: was net als Batman Tech oorspronkelijk een programme op The History Channel en duurt dan ook even lang. Het is een psychologische pseudostudie over Batman en zijn belangrijkste tegenstanders. Een lovenswaardig initiatief, vooral omdat de mentale toestand van de verschillende protagonisten zo belangrijk is in de twee voorbije films, maar als therapeut vond deze recensent het allemaal net iets te simpel en banaal. Wie minder thuis is in de wereld van de psychologie, zal deze documentaire daarentegen ongetwijfeld fascinerend vinden.

Gotham Tonigh is een van de beste extra's op de Blu-ray. Het bestaat uit zes fictieve nieuwsprogramma's die in het totaal 47 minuten duren. Oorspronkelijk was dit een promotiestunt voor de nieuwe film, maar ook op Blu-ray blijft het erg onderhoudend, vooral omdat je zo een mooie overgang krijgt tussen Batman Begins en The Dark Knight. Geweldig!

Het verwachte: Vier galerijen (onder andere met de kaarten van de Joker, erg 'cool'), trailers, tv-spots, de mogelijkheid om zelf commentaar op te nemen, enzovoort: allemaal erg leuk en voldoende eigen aan deze film om het predicaat 'niets nieuws onder de zon' grotendeels te vermijden.

Technische details

Het grootste deel van de film wordt weergegeven in een 2.4:1-formaat, maar de scènes die in IMAX werden opgenomen (de eerste keer dat zoiets gebeurde voor een speelfilm, trouwens) werden omgezet naar een 1.78:1-ratio. Daardoor verandert de grootte van het beeld lichtjes, maar dat gaat gelukkig nergens storen. Wel lijken de IMAX-stukjes nog mooier te zijn dan de andere. Het geluid staat dan weer standaard ingesteld op 5.1 Dolby Digital, dus vergeet zeker niet om te schakelen naar het indrukwekkende 5.1 Dolby TrueHD-spoor als je dat kunt afspelen. Super!

TECHNISCHE FICHE

Regie: Christopher Nolan

Scenario: Jonathan & Christopher Nolan, verhaal door Christopher Nolan en David S. Goyer, gebaseerd op een personage van Bob Kane

Productie: Christopher Nolan, Charles Roven & Emma Thomas

Cinematografie: Wally Pfister

Muziek: James Newton Howard, Hans Zimmer

Montage: Lee Smith



ARTISTIEKE FICHE

Christian Bale

Heath Ledger

Aaron Eckhart

Michael Kane

Maggie Gyllenhaal

Gary Oldman

Morgan Freeman

Cillian Murphy



Ons oordeel: ****1/2


Dirk Vandereyken

Volgende >